ဤစာမ်က္ႏွာရိွ ကဗ်ာေရးရာစာတမ္းမ်ားသည္ မူရင္းေရးသားသူဆရာသမားမ်ားထံမွ ျပန္လည္မွ်ေဝျခင္းသာျဖစ္ပါသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ဤစာမ်က္ႏွာရိွ ကဗ်ာေရးရာစာတမ္းမ်ားကို စီးပြားေရးအတြက္ တစ္စံုတစ္ရာအသံုးခ်ျခင္းမျပဳပါရန္ ေမတၱာရပ္ခံအပ္ပါသည္ - မင္းခသူ

ျမန္မာကဗ်ာဆိုတာ ဂ်ိဳ (ခ်ိဳ)နဲ႔လား (၁၈)

ေတးထပ္ဆန္း‎

ေတးထပ္ဆန္းမွာ ကာရန္ယူပံုေပၚမူတည္ၿပီး ပင္မအမ်ိဳးအစား သံုးမ်ိဳးျဖစ္တဲ့ သာမည၊ အ႐ိုးခံနဲ႕ သံုးခ်က္ညီ
တးထပ္ေတြ အျဖစ္ ထပ္ပြားသြားႏုိင္တာေၾကာင့္ သာမည ေတးထပ္ဆန္း၊ အ႐ိုးခံေတးထပ္ဆန္း နဲ႕ သံုး
ခ်က္ညီ ေတးထပ္ဆန္း ဆိုၿပီး ထပ္ၿပီးေတာ့ ခဲြျခားႏုိုင္ပါတယ္။ ေတးထပ္ဆန္းဆုိတာက ဘာမွ မခက္ပါဘူး။
ပင္မ ေတးထပ္တပုဒ္ကို အပိုပိုဒ္ေတြ ထည့္ေပးလိုက္႐ံုပါပဲ။ ဒါေၾကာင့္ အပိုဒ္ေရ ပိုမ်ားသြားပါတယ္။

ေတးထပ္တပုဒ္ ကို ( သာမညျဖစ္ျဖစ္၊ အ႐ိုးခံျဖစ္ျဖစ္၊ သံုးခ်က္ညီ ျဖစ္ျဖစ္ ) အပိုပိုဒ္ေတြ ထည့္လိုက္ရင္ 
ေတးထပ္ ဆန္းျဖစ္သြားပါတယ္။ ဘယ္ေနရာမွာထည့္ရမယ္လို႔ ကန္႔သတ္ထားျခင္း မရွိပါဘူး။ ႀကိဳက္ရာ
အပိုဒ္ကို အဲဒီအပိုဒ္မတိုင္ခင္ အပိုပိုဒ္ တပိုဒ္ ထည့္ႏုိင္ပါတယ္။ အပိုပိုဒ္ကို ထည့္ရင္ ထည့္မယ့္အပိုဒ္နဲ႕
နေဘအျပည့္ထပ္ၿပီးမွ ထည့္ေလ့ရွိပါတယ္။ ဒါကို တြန္႔ပိုဒ္၊ ကြန္႔ပိုဒ္ လို႔ ေခၚပါတယ္။ သတိျပဳဖို႔က ေတး
ထပ္ဆန္းမွာ တြန္႔ပိုဒ္ ထည့္ရင္ တပိုဒ္လံုး အျပည့္ ထည့္ရပါမယ္။ တဝက္ တြန္႔လို႔ မရပါဘူး။ အဲဒီလို တ
ပိုဒ္လံုး အျပည့္တြန္႔တာကို "ကြန္႔" တယ္၊ အဲဒီ အပိုဒ္ကို "ကြန္႔ပိုဒ္" လို႔လည္း ေခၚပါတယ္။ အျပည့္တြန္႔
ထားတဲ့ "တြန္႔ပိုဒ္" လုိ႔လည္း ေခၚပါတယ္။ က်ေနာ္ကေတာ့ ကြန္႔ပိုဒ္လို႔ ေခၚတာကို ပိုႀကိဳက္ ပါတယ္။
နမူနာ ဥပေဒသေဆာင္ပုဒ္ ေတးထပ္ဆန္းကို ၾကည့္ပါ။

ဥပေဒသ ေဆာင္ပုဒ္ ေတးထပ္ဆန္း

ေတးထပ္စာ အဆန္းဖြင့္မယ္လို႔၊
တခဏ္းျဖင့္ ေရာက္လာ၊
အရမ္းႏွင့္ေကာက္ထာ၊
ေဘာက္ကဗ်ာ ဖယ္၍႕၊
ဆန္းယဥ္ႏု ဖူးပြင့္ပံုလို၊
ထူးတင့္ပံု ေရးမည့္ဓေလ့။

စိန္ျခဴးျမင့္ ေဆာင္လယ္ဘံုမွာ၊
ေစာင္ထယ္ျခံဳ ကတီေမြ႕၊
ေမာင္မယ္စံု ခ်ီေပြ႕လို႔၊
ရီေထ့ေထ့ ျပံဳးဟန္၊
သဒၵါ႐ံုေဇာအေငြ႕ဟာက၊
မေနာေခြ႕ ေခြ႕တဲ့အသံ။

(ဝိုက္ကြန္႕လို႔ ေတြးမွတ္ၾကံတယ္)
ပိုဒ္တြန္႔လို႔ ေရးစပ္ျပန္ေသာ္၊
ေတးထပ္ဉာဏ္ ဆန္းအစစ္ပါပဲ၊
ပန္းကသစ္ ကံုကုမံ၊
သင္းပ်ံ႕ က်ံက်ံ၊
(စံျမန္းခြင့္ ညီလာခံတယ္)
ဖလ္နန္းျမင့္ သီဟာပ်ံမွာ၊
ဂီတာသံ က်ဴးရင့္းဖ်ေလး။     ။

(မူရင္းသတ္ပံုအတိုင္း ေရးသားထားပါသည္။)

ဒီ နမူနာ ဥပေဒသ ေဆာင္ပုဒ္ေတးထပ္ကို ၾကည့္မယ္ဆိုရင္ တြန္႔ပိုဒ္ (ကြန္႔ပိုဒ္) ေတြ ထည့္ထားတာ ေတြ႕
ရပါမယ္။ လက္သည္းကြင္းထဲက ျပထားတဲ့ အပိုဒ္ေတြဟာ တြန္႔ပိုဒ္ (ကြန္႔ပိုဒ္) ေတြျဖစ္ပါတယ္။ စာအုပ္ထဲ
မွာေတာ့ တြန္႔ပိုဒ္လုိ႔ပဲ သံုးထားပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ တကယ္ေတာ့ ကြန္႔ပိုဒ္ အျဖစ္ မွတ္ယူတာ ပိုသင့္ပါတယ္။ 
တြန္႔ပိုဒ္၊ ကြန္႔ပိုဒ္ အေၾကာင္း ေတးထပ္ႀကီး အၿပီးမွာ သီးျခား ေရးျပထားပါတယ္။ ေတးထပ္ဟာ ၁၈ ပိုဒ္ ရွိ
ရမယ္ဆုိေပမဲ့ ဒီ အပိုပိုဒ္ေတြထည့္လိုက္တဲ့အတြက္ ဒီ ေတးထပ္ဆန္းမွာ အပိုဒ္-၂၀ အထိရွိေနတာကို
ေတြ႕ႏိုင္ ပါတယ္။ အခု ေဖာ္ျပခဲ့တဲ့ နမူနာေတးထပ္ကေတာ့ အ႐ိုးခံေတးထပ္ရဲ႕ ကာရန္ယူပံုအတုိင္း 
ယူထားတာျဖစ္လို႔ အ႐ိုးခံေတးထပ္ဆန္း လို႔ မွတ္ယူႏိုင္ပါတယ္။

ေတးထပ္ႀကီး‎

ေတးထပ္ႀကီးမွာလည္း ကာရန္ယူပံုေပၚမူတည္ၿပီး ပင္မအမ်ိဳးအစား သံုးမ်ိဳးျဖစ္တဲ့ သာမည၊ အ႐ိုးခံနဲ႕
သံုးခ်က္ညီ ေတးထပ္ေတြ အျဖစ္ ထပ္ပြားသြားႏုိင္တာေၾကာင့္ သာမည ေတးထပ္ႀကီး၊ အ႐ိုးခံေတးထပ္
ႀကီး နဲ႕ သံုးခ်က္ညီ ေတးထပ္ႀကီး ဆိုၿပီး ထပ္ၿပီးေတာ့ ခဲြျခားႏုိုင္ပါတယ္။ ဒီမွာလည္း တြန္႕ပိုဒ္ပဲ ထည့္တာ
ပါ။ ဒါေပမဲ့ ေတးထပ္ဆန္းနဲ႕ ကြာသြားတာက ေတးထပ္ႀကီးမွာဆုိရင္ တြန္႔ပိုဒ္ေတြကို တပိုဒ္လံုးလည္း
ထည့္သလို (ကြန္႔ပိုဒ္ထည့္သလို)၊ တဝက္လည္း တြန္႔ ပါတယ္။ အပိုဒ္ေရပိုမ်ားပါတယ္။ စာလံုးေရလည္း
ပိုထည့္လို႔ရပါတယ္။ ေတးထပ္ဆန္းက တဝက္မတြန္႔ပါဘူး။ အျပည့္ပဲ တြန္႔ပါတယ္ (တနည္းအားျဖင့္
"ကြန္႔" ပါတယ္)။ စာလံုးေရလည္း ပိုထည့္ေလ့ မရွိပါဘူး။ နမူနာ ဥပေဒသေဆာင္ပုဒ္ ေတးထပ္ႀကီးကို
ၾကည့္ပါ။

ဥပေဒသ ေဆာင္ပုဒ္ ေတးထပ္ႀကီး

(ဘမရာပလႅင္ ခန္းအဝလိုပ၊) - (ကြန္႔ပိုဒ္)
စာသဘင္ နန္းအႂကြဆီက၊
စြမ္းသမွ် ၾကံကာ၊
(ဆန္းအလွ - ဝမ္းပထမ) - (တြန္႔ပိုဒ္)
က်မ္းကဗ်ာ့ နႏၵာကို၊
အဟံ ငါ စီကံုး၊
အတၱဳကၠန္႕ ပရဝမ္၊
သက်မြန္ ကင္းတဲ့ႏွလံုး။

(ၿပီးဆိုစုိ႔ - နည္းထိုထို႔) - (တြန္႔ပိုဒ္)
မီွးသုိဖို႔ ထုတ္အကုန္ၾကံတယ္၊
သုတ္ပံုစံ ယွဥ္သံုး၊
ႏႈတ္ငံုရန္ အယဥ္ဆံုးရယ္လို႔၊
ခင္တဖုန္း ဓိ႒ာန္၊
(ေကာင္းမဟာ ပန္းတပြင့္လိုပ) - (ကြန္႔ပိုဒ္)
ေပါင္းကဗ်ာ အႁပြမ္းဖြင့္တာမို႔၊
တက်မ္းႏွင့္ ၿပီးလိမ့္အမွန္။

(မ်ိဳးအရွိ သီခ်င္းသံငယ္) - (ကြန္႔ပိုဒ္)
စိုးတစိ ႂကြင္းမက်န္တယ္၊
က်မ္းဂန္ဂန္ ရွာမွီစုပါလို႔၊
စာစီမႈ နည္းဖံုဖံု၊
စံုႀကီး စံု႔ထက္စံု၊
(မရွိ မာန၊ အတိ ဂါရဝ) - (တြန္႔ပိုဒ္)
နိဝါတ ပြားခိုလံႈတယ္၊
မ်ားဗိုလ္ပံု သာေၾကာင္းပေလး။ ။
(လံုးပို ပိုဒ္ကြန္႔ - သံုးဆိုလိုက္တြန္႕) - (တြန္႔ပိုဒ္)
ျပံဳးခ်ိဳႀကိဳက္မြန္႕ ေရးမွီးကဗ်ာကို၊ - (ကြန္႔ပိုဒ္)
ေတးႀကီးမဟာ ေခၚေၾကာင္းသာပေလး။     ။ - (ကြန္႔ပိုဒ္)

(မူရင္းသတ္ပံုအတိုင္း ေရးသားထားပါသည္။)

ဒီ ေဆာင္ပုဒ္နမူနာေထးထပ္ကို ၾကည့္ရင္ မူရင္းအပိုဒ္ မစခင္ (ဘမရာပလႅင္ ခန္းအဝလိုပ၊) ဆုိၿပီး နေဘ
ကိုက္ အပိုဒ္ျပည့္ တြန္႔ပိုဒ္ တပိုဒ္ ထည့္ပါတယ္။ ၿပီးမွ မူရင္းအပိုဒ္ က်မ္းကဗ်ာ့ နႏၵာကို ဆုိတဲ့ အပိုဒ္ မတုိင္
ခင္ (ဆန္းအလွ - ဝမ္းပထမ) ဆိုၿပီး က်မ္းကဗ်ာ့ နဲ႔ နေဘကိုက္ တြန္႔ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ က်မ္းကဗ်ာ့ နႏၵာကို
ဆိုတဲ့ အပိုဒ္တပိုဒ္လံုး အျပည့္အဝ နေဘမယူေတာ့ဘဲ က်မ္းကဗ်ာ့ နဲ႕ ဆန္းအလွ၊ ဝမ္းပထမ ဆုိၿပီး 
တဝက္ပဲ နေဘယူၿပီး တြန္႔ထားတာပါ။ က်န္တဲ့အပိုဒ္ေတြမွာလည္း ဒီလိုပဲ တဝက္တြန္႔တဲ့အခါတြန္႔၊ အျပည့္ 
တြန္႔တဲ့အခါ တြန္႔ပါတယ္။ ေနာက္ဆံုးအဆံုးသတ္မွာ ... မ်ားဗိုလ္ပံု သာေၾကာင္းပေလး ဆုိၿပီး အခ်ပိုဒ္ ေရး
ၿပီးေပမဲ့ ေနာက္ထပ္ၿပီး (လံုးပို ၏ပိုဒ္ကြန္႔ - သံုးဆိုလိုက္တြန္႕) ဆုိၿပီး ျပံဳးခ်ိဳႀကိဳက္မြန္႕ နဲ႕ နေဘယူၿပီး တဝက္
တြန္႔ယံုမက ျပံဳးခ်ိဳႀကိဳက္မြန္႕ ေရးမွီးကဗ်ာကို၊ ေတးႀကီးမဟာ ေခၚေၾကာင္းသာပေလး ဆုိၿပီး လံုးပိုအကြန္႔ပိုဒ္
အေနနဲ႕ ထည္ၿ့ပီး ေရးစပ္ ထားတာ ေတြ႕ရပါလိမ့္မယ္။ ဒါမ်ိဳးကို ႏွစ္ေၾကာ့ခ်၊ ႏွစ္ထပ္ခ်လို႔ ေခၚပါတယ္။
ေလးခ်ိဳးႀကီးေတြမွာလည္း ဒီလိုအပိုဒ္မ်ိဳး ထည့္စပ္ေလ့ရွိပါတယ္။ ဒီေလာက္ဆို ေတးထပ္ႀကီး အေၾကာင္း 
သိေလာက္ၿပီ ထင္ပါတယ္။

အတြန္႔၊ အကြန္႔

ဒီေနရာမွာ အတြန္႔၊ အကြန္႔ အေၾကာင္းကို နည္းနည္း ၾကားျဖတ္ၿပီးေျပာခ်င္ပါတယ္။ ရွစ္ဆယ္ေပၚေတးထပ္
မွာလည္း ဒီ အတြန္႔၊ အကြန္႔ပိုဒ္ေတြ ေတြ႔ရမွာမို႔ပါ။ အတြန္႔ - အကြန္႔ ဆိုတာကေတာ့ ...အတြန္႔ဆိုတာ
“ေၾကာက္ရြံ႕၍ ေနာက္တြန္႔ သြားသည္” ဆိုတဲ့ စကားလိုပဲ ေနာက္ဆုတ္သြားတာကို ‎တြန္႔တယ္လို႔ ဆိုလို 
တာပါ။ ကဗ်ာမွာ ေနာက္ကိုဆုတ္ၿပီး တြန္႔လို႔ ကာရန္ယူေရးသားတာမ်ိဳးကို အတြန္႔ ‎လို႔ေခၚပါတယ္။ ‎အကြန္႔ 
ဆုိတာကေတာ့ “ေရႊဉာဏ္ေတာ္ ကြန္႔ျမဴးတယ္” ဆိုတဲ့ စကားအသံုးအႏႈန္းလိုပဲ ျဖစ္ျမဲျဖစ္စဥ္ထက္ ပိုမိုလြန္
ကဲၿပီး ျပဳလုပ္တာကို ‎ကြန္႔တယ္ လို႔ ဆိုလိုတာျဖစ္ပါတယ္။ ကဗ်ာမွာလည္း ေရးသားျမဲ ထံုးစံအပိုဒ္ေတြထက္ 
ပိုမိုလြန္ကဲ‎ေရးစပ္ျခင္းကို အကြန္႔လို႔ ေခၚပါတယ္။ ေတးထပ္ဆန္းမွာျပထားတဲ့ လက္သည္းကြင္းထဲကအပိုဒ္
ေတြဟာ တကယ္ေတာ့ အကြန္႔ပိုဒ္ေတြပါပဲ။ တြန္႔ပိုဒ္လို႔ ဒီေနရာမွာ သံုးထားေပမဲ့ တကယ္ေတာ့ အကြန္႔ပိုဒ္ ေတြျဖစ္ပါတယ္။ ကြန္႔ပိုဒ္ဆုိတာက ေရး႐ိုးေရးစဥ္ ၁၈-ပိုဒ္ကေန ထပ္ျဖည့္ထားတဲ့အပိုပိုဒ္ေတြကို အကြန္႔ပိုဒ္ လို႔ ‎ေခၚတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ၁၈-ပိုဒ္ထဲက မည္သည့္အပိုဒ္မဆို ကြန္႔ႏိုင္တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ေတးထပ္ႀကီး
မွာေတာ့ လက္သည္းကြင္းထဲက ထပ္တြန္႔ကာရန္ယူထားတဲ့ အပိုဒ္မ်ဳိးကို (တြန္႔ပိုဒ္ ဆုိၿပီး ေဘးက ထပ္ေရး
ျပထားပါတယ္) တြန္႔ပိုဒ္ လုိ႔ ေခၚပါတယ္။ တြန္႔ပံုကေတာ့ တြန္႔လိုတဲ့အပိုဒ္ရဲ႕ ‎ေရွ႕ထက္ဝက္ (အကၡရာ ၃-
လံုး၊ ၄-လံုး) ကို ‎ကာရန္တူ လံုးေရတူ ျပဳၿပီး တဆျဖစ္ေစ ႏွစ္ဆျဖစ္ေစ ‎ေနာက္သို႔ဆုတ္ကာ တြန္႔ႏိုင္ပါသတဲ့။ အခုျပထားတဲ့ေတးထပ္ႀကီးမွာေတာ့ ႏွစ္ဆ ‎တြန္႔ထားတယ္လို႔ဆုိႏိုင္ပါတယ္။ ဘယ္ေနရာမွာ တြန္႔ပိုဒ္ထည့္
ရမလဲဆုိေတာ့ ၁၊ ၃၊ ၅၊ ၇၊ ၉ ... စတဲ့ "မ" အပိုဒ္ေတြကို တြန္႔ႏိုင္ပါတယ္။ ဆုိလိုတာက အဲဒီ မ-အပိုဒ္ေတြမ
တိုင္ခင္ တြန္႔ပုိဒ္ တပိုဒ္ထည့္ႏိုင္ပါတယ္။  ပိုဒ္စံု ေတးထပ္ကို ဆက္လက္ေဖာ္ျပပါမယ္ ....

- ဟယ္ရီလြင္